ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ

Κλωνοποίηση ανθρώπου: Βιολογικές δυνατότητες, κοινωνικές αδυναμίες

Όταν οι εφημερίδες και οι οθόνες των τηλεοράσεων προβάλλουν συνεχώς επιστημονικά νέα με αποτέλεσμα όροι όπως "γενετική" και "γονίδιο" να γίνονται λέξεις του καθημερινού μας λόγου, τότε πρόκειται για νεωτερισμούς που έχουν άμεση επίδραση στην ανθρωπότητα. Έτσι έγινε και με την κλωνοποίηση. Πολλοί έσπευσαν τότε να διαφωτίσουν τον κόσμο αναλύοντας την τεχνική της κλωνοποίησης, τα υπέρ και τα κατά αυτής, καθώς και τις ηθικές προεκτάσεις του θέματος. Η σύγχυση ήταν μεγάλη. Τι θα γίνει με αυτούς τους γενετιστές; Καταστρέφουμε τον κόσμο πάλι; Μα τι είναι τέλος πάντων αυτή η περιβόητη κλωνοποίηση;
5 Ιουλίου 1996: το πιο διάσημο πρόβατο ήρθε στον κόσμο! Η Ντόλι, ο πρώτος κλώνος, γεννήθηκε από το DNA ενός μαστικού κυττάρου μιας εξάχρονης προβατίνας. Το μαστικό κύτταρο ενώθηκε με ένα ωάριο ενός άλλου προβάτου, αφού πρώτα είχε αφαιρεθεί από το ωάριο όλο το DNA. Έτσι τα γονίδια του μαστικού κυττάρου εγκαταστάθηκαν στο ωάριο και το οδήγησαν να αναπτυχθεί σε ένα πανομοιότυπο δίδυμο του εξάχρονου προβάτου.
Υπάρχουν δύο είδη κλωνοποίησης: η αναπαραγωγική και η μη αναπαραγωγική. Η πρώτη, που χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση της Ντόλι, αποσκοπεί στην δημιουργία ταυτόσημων γενετικά οργανισμών, ενώ η δεύτερη στην δημιουργία εξειδικευμένων κυττάρων, ιστών ή οργάνων. Σε αυτή, χρησιμοποιείται η ίδια τεχνική αλλά το ωάριο παρεμποδίζεται εσκεμμένα να διαιρεθεί αρκετές φορές και εμβαπτίζεται σε ειδικές πρωτεΐνες οι οποίες κατευθύνουν τα πρώτα εμβρυϊκά κύτταρα να εξελιχθούν σε κύτταρα συγκεκριμένου τύπου.
Είναι όμως δυνατή η αναπαραγωγή ανθρώπων μέσω κλωνοποίησης; Η χρήση της ως μέθοδος ιατρικά υποβοηθούμενης τεκνοποίησης δεν έχει χαρακτηριστεί ασφαλής αφού ακόμη και στα ζώα τα ποσοστά επιτυχίας είναι πολύ μικρά. Στην πραγματικότητα όμως οι αιτίες απαγόρευσης της κλωνοποίησης ανάγονται σε κοινωνική παρά σε βιολογική βάση. Μελέτες σε διδύμους δείχνουν ότι παρά την ταύτιση του DNA τους και την εκπληκτική εξωτερική τους ομοιότητα, η μοναδικότητα της προσωπικότητας τους είναι το ίδιο αναμφισβήτητη όσο και αυτή οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου. Άρα ένας κλώνος θα είναι ένα πιστό αντίγραφο του ατόμου-δότη DNA από εξωτερικής πλευράς και τίποτα παραπάνω. Σημαντικό πρόβλημα είναι το χάος των γενεαλογιών που θα προέκυπτε. Εφόσον πρόκειται για ασεξουαλική αναπαραγωγή θα διασαλεύονταν όλα τα υπάρχοντα γενεαλογικά συστήματα των ανθρωπολόγων γεγονός που θα οδηγούσε στην κατάργηση των γενεαλογικών σχέσεων. Επιπλέον, σταδιακά θα εξαλείφονταν η γενετική ποικιλότητα, άρα θα υπήρχε διατάραξη της ισορροπίας της φύσης. Ακόμη θα ενέσκηπτε θέμα εργαλειοποίησης του κλώνου αφού ο ίδιος θα ήταν το αποτέλεσμα μιας ρητής και προσχεδιασμένης σκοπιμότητας, που ισοδυναμεί με την άρνηση της αυτονομίας του. Οι κλώνοι θα χρησίμευαν δηλαδή σαν σκλάβοι των γονιδιωμάτων τους και ταυτόχρονα των άλλων ανθρώπων που θα τους είχαν κατασκευάσει με αυτό το σκοπό. Σε αντίθεση με την Ντόλι που δεν έχει ιδέα από γενετική και δεν ξέρει ότι είναι κλώνος, οι ανθρώπινοι κλώνοι θα ήξεραν ότι είναι κλώνοι και θα αντιμετωπίζονταν σαν τέτοιοι από τους άλλους ανθρώπους. Συνεπώς θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν σαν διαφορετικές <<φυλές>> ή σαν υπανθρώπινες ποικιλίες του ανθρωπίνου είδους. Είναι εξαιρετικά προσβλητική και ανήθικη φυσικά η ιδέα της κλωνοποίησης ανθρώπων για την χρήση τους ως "δεξαμενές οργάνων" για μεταμοσχεύσεις λόγω απόλυτης ιστοσυμβατότητας. Αυτό κυριολεκτικά αναβιώνει τις αρχαίες πρακτικές της ανθρωποθυσίας! Βέβαια, μέσω της μη αναπαραγωγικής κλωνοποίησης θα ήταν δυνατή η θεραπεία αρρώστων που έχουν ανάγκη μεταμόσχευσης αφού αποσκοπεί στην δημιουργία συγκεκριμένων κυττάρων ή οργάνων χωρίς να θέτονται τέτοια ηθικά ζητήματα μιας και δεν υπάρχει σχηματισμός εμβρύου.
Η εφαρμογή της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης θα δημιουργούσε προβλήματα πολιτικής ταυτότητας καθώς και τις συνθήκες μιας ενδεχόμενης διάκρισης που θα ήταν ηθικά απαράδεκτη. Εν τέλει, η κλωνοποίηση είναι μια αλληγορία, ένας καθρέφτης που μας επιτρέπει να αντικρίσουμε τις αξίες μας και να αποφασίσουμε τι θεωρούμε σημαντικό και γιατί. Αντανακλά επίσης τις θέσεις μας για την επιστήμη: είναι μια απειλή ή μια υπόσχεση; Είναι οι επιστήμονες σοφοί ή επίδοξοι θεοί; Η επιστημονική γνώση είναι σαν το μαχαίρι που είναι χρήσιμο για να κόβει αλλά και ικανό να σκοτώσει. Στο μονοπάτι της κλωνοποίησης η Ντόλι είναι μάλλον η αρχή παρά το τέλος. Ή μήπως είναι η αρχή του τέλους; Κανείς δεν γνωρίζει. Η συνέχεια και πάλι στις οθόνες μας.
Ο Ιωάννης Παπαποστόλου
Βιογραφικό
Δημοσιεύσεις
Επικαιρότητα
Επικοινωνία
Σύνδεσμοι
Αρχική σελίδα
Copyright 2006 r a i d o s interractive
Διαβάστε περισσότερα άρθρα